تبلیغات
دارالقرآن جوادالائمه(ع) - گامهای زندگی مشترک 19


تاریخ :
بازدید : مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 14 اسفند 1392

http://www.aftabir.com/photoblog/adv_images/e5afb44d234ba7cc6bbd093af179671e.jpgگاهی فكر می‌كنیم زندگی چقدر سخت است؛ شاید هم تلخ؛ گویی همه چیز تكراری است و روح ندارد؛ همة این‌ها از آنجا سرچشمه می‌گیرد كه منش‌ها و روش‌های صحیح برای بودن در كنار هم و همراه هم بودن را نمی‌دانیم؛ یا نیاموخته‌ایم یا اگر آموخته‌ایم؛ نمی‌دانیم چگونه باید اجرایش كرد. اما این روش‌ها و منش‌ها مهم‌اند؛ حتی اگر جزئی و پیش پا افتاده باشد.
داشتن یك زندگی ایده‌آل، با نشاط و خوب، رعایت یك سری اصول و قواعد صحیح زندگی را می‌طلبد. خواندن و عمل كردن به سلسله مباحث گام‌های زندگی مشترك، ما را تا حدودی به آن مرتبه از آرامش و سكون واقعی می‌رساند.





نفی ایده‌آل‌نگری امروزی و پذیرش ایده‌آل‌نگری فردایی

اشاره

گاهی فكر می‌كنیم زندگی چقدر سخت است؛ شاید هم تلخ؛ گویی همه چیز تكراری است و روح ندارد؛ همة این‌ها از آنجا سرچشمه می‌گیرد كه منش‌ها و روش‌های صحیح برای بودن در كنار هم و همراه هم بودن را نمی‌دانیم؛ یا نیاموخته‌ایم یا اگر آموخته‌ایم؛ نمی‌دانیم چگونه باید اجرایش كرد. اما این روش‌ها و منش‌ها مهم‌اند؛ حتی اگر جزئی و پیش پا افتاده باشد.
داشتن یك زندگی ایده‌آل، با نشاط و خوب، رعایت یك سری اصول و قواعد صحیح زندگی را می‌طلبد. خواندن و عمل كردن به سلسله مباحث گام‌های زندگی مشترك، ما را تا حدودی به آن مرتبه از آرامش و سكون واقعی می‌رساند.

گام بیست و سوم: نفی ایده‌آل‌نگری امروزی و پذیرش ایده‌آل‌نگری فردایی

هر كسی در زندگی خود به دنبال هدفی می‌گردد و همسر خود را هم متناسب با همان هدف انتخاب می‌كند؛ یعنی دوست دارد همسرش برای او همسفری باشد در مسیری كه انتخاب كرده است. برخی در رسیدن به هدف، عجله داشته و همین عجول بودن باعث می‌شود از رسیدن به هدف ناامید شوند. فرض كنید كسی تصمیم می‌گیرد تا یک هفتة دیگر میلیاردر شود. چنین شخصی نه تنها به هدف خود كه میلیاردر شدن است، نمی‌رسد؛ بلكه به دنبال صدهزار تومان پول هم نخواهد رفت؛ چون كسی كه به جهت عجله، از رسیدن به اصل هدف در مدت زمانی که خود او تعریف کرده ناامید می‌شود، به اندكی از هدف هم نمی‌تواند قانع باشد.
بسیاری از مشکلات ما در امور مختلف، از جمله زندگی مشترک ریشه در عجله دارد.(1) عجله کردن برای رسیدن به اهداف بلند مدت، موجب می‌شود انسان دچار لغزش‌ها و اشتباهات فراوانی در زندگی مشترک خود شود.(2) البته بسیاری از کسانی که برای رسیدن به اهدافشان عجله می‌کنند، بعد از این‌که متوجه شدند به جای کار صحیح خرابکاری کرده‌‌اند، پشیمان می‌شوند؛(3) اما گاهی پشمیانی سودی ندارد.
راه رسیدن به اهداف بلند زندگی، راز بزرگی دارد که نامش صبر است.(4) برخی صبر را بن‌بست زندگی می‌نامند، اما صبر یاوری برای عبور از مشکلات و رسیدن به ایده‌آل‌های اصلی زندگی است.(5) به راحتی می‌توان ادعا کرد که عاملی به اندازة صبر نمی‌تواند انسان را برای رسیدن به اهداف خود یاری کند.(6) انسانی که حاضر نیست مدت زمانی در زندگی خود، امور ناخوشایند را تحمل کند، نمی‌تواند به مطلوب خویش دست پیدا کند.(7)
باید تدریجی بودن رسیدن به هدف را پذیرفت. نباید انتظار داشت كه به اهداف زندگی در همان اول دست پیدا كرد. كسی كه می‌خواهد به اهدافش برسد، باید برای رسیدن به آن‌ها واقعی فكر كند؛ مثلاً كسی همسرش فردی عصبی است و روزی ده بار عصبانی می‌شود. اگر این شخص ایده‌آل‌نگر امروزی باشد، با عجله می‌خواهد كه همسرش حتماً در عرض یك هفته فردی آرام و خون‌سرد شود. مشكل بزرگ چنین شخصی آن است كه همسرش در عرض یك هفته، نه تنها آرام نمی‌شود؛ بلکه با سیاستی که این فرد عجول در پیش گرفته، همسرش را عصبانی‌تر از گذشته کرده و بالاخره خود او هم ناامید می‌شود. این شخص باید بداند كه عصبی بودن صفتی نیست كه به زودی در كسی از بین برود؛ بلكه گاهی به ماه‌ها و شاید یك یا دو سال زمان نیاز دارد كه كسی از حالت عصبی به حالت خون‌سردی انتقال یابد.
دربارة زنانی هم كه بعد از ازدواج متوجه اعتیاد همسرشان می‌شوند نیز همین نكته را باید گفت. در این‌گونه موارد نباید در قدم اول فكر طلاق را در ذهن پرورش داد؛ بلکه باید از حالت ایده‌آل‌نگری امروزی خارج شده و به ایده‌آل‌نگری فردایی منتقل شوند؛ یعنی انتظار نداشته باشید كه همسر معتادتان همین امروز ترك كند. گاهی زمان ترك اعتیاد به ماه و گاه به سال می‌رسد. فرد معتاد گاهی چندین بار شكست می‌خورد تا بالاخره موفق می‌شود. اگر همسر این فرد معتاد، كسی باشد كه در همان مراحل اولیه به جهت عجول بودن ناامید شود، فرد معتاد یكی از پشتوانه‌های اصلی خود را در ترك اعتیاد از دست خواهد داد.
کارکردهای صبر
وقتی انسان عجول متوجه می‌شود برای رسیدن به ایده‌آل‌های خود در زندگی باید زمانی را کم یا زیاد تحمل کند، از نظر روانی دچار به هم‌ریختگی می‌شود. این به هم‌ریختگی روانی آرام آرام با خود حالاتی مانند افسردگی را به دنبال آورده(8) و در پایان هم ناامیدی این بزرگ‌ترین بلای بزرگ روحی،(9) میهمان ناخواندة روح چنین انسانی می‌‌‌شود. انسان ناامید هم توان انجام هیچ کاری نداشته(10) و به یک مردة زنده نما تبدیل می‌شود.(11) اگر او اندک امیدی هم برای رسیدن به مقصود خویش داشته باشد، با عجله‌ای که به خرج می‌‌دهد، همان اندک را هم از دست خواهد داد؛ زیرا عجله مانع رسیدن به مقصود شده(12) و وقتی انسان عجول تلاش کرد و به مقصد نرسید، ناامید می‌شود.
در مقابل، انسان صبور، گذر زمان را برای رسیدن به اهداف خود پذیرفته و امید دارد که به هدف خویش خواهد رسید؛(13) از همین روست که دچار افسردگی نشده و نشاط خود را از دست نمی‌دهد.(14) او ‌هنگامی که به مقصود رسید، سختی صبر را فراموش کرده و سر تا پا نشاط می‌شود.(15)
بی‌حوصلگی و افسردگی نیز توان انسان را برای مقابله با آنچه خلاف میل اوست، به شدت کاهش می‌دهد. به همین دلیل عجول، انسانی عصبی است که نمی‌تواند در مقابل خشم مقاومت کند؛ اما انسان صبور، واقع‌گرا بوده و با نشاطی که از صبر به دست آورده،(16) به راحتی بر خشمش غلبه می‌کند.(17)
انسان صبور به جهت حوصله‌ای که در رسیدن به اهدافش دارد، با نگاهی عاقلانه زندگی خود را مدیریت کرده و کمتر دچار لغزش و اشتباه می‌شود.(18) یکی از لغزش‌هایی که زندگی مشترک را دچار بحران می‌کند، بی‌ادبی است. صبر، انسان را از لغزش‌گاه‌های بی‌ادبی هم می‌رهاند. وقتی انسان توانست بر خشم خود غلبه کند، بر اساس قانون ادب حرف می‌زند و رفتار می‌کند؛ به همین دلیل هم گرفتار بی‌ادبی نمی‌شود.(19)
به ثمر نشستن هر امری، نیازمند به رسیدن فرصت آن است.(20) وقتی عملی پیش از رسیدن وقتش انجام شود، نتیجة لازم را نخواهد داد و فرصت‌های احتمالی را هم از بین خواهد برد؛ اما انسان صبور با تحمل زمان، در انتظار فرا رسیدن وقت انجام کار می‌نشیند و این فرصت را هم به دست می‌آورد.(21)
صبر به انسان توان مبارزه با مشکلات را می‌دهد(22) تا انسان در صورت مواجهه با سختی‌ها زندگی را تمام شده حساب نکند.
عوامل ایجاد و ازدیاد صبر
الف) ایمان
اگر انسان نگاهی معنوی به عالم داشته و خدا را مدبر عالم بداند، از مواجهه با سختی‌ها هراسی به دل راه نخواهد داد. او می‌داند که خداوند با صابران است؛(23) خداوندی که تمام آسمان‌ها و زمین سربازان فرمان‌بردار او هستند.(24) از همین روست که با یقین به چنین پشتیبانی، انگیزة دوصد چندانی برای صبر می‌یابد.(25) او می‌داند که حتی اگر به خواستة خویش هم نرسد، باز به مقصد اصلی که رضای الهی است، رسیده؛ زیرا صابران مورد محبت ویژة خداوند قرار می‌گیرند.(26) پس یکی از اصلی‌ترین عوامل ایجاد صبر، ایمان است.(27) هر اندازه ایمان بیشتر باشد، صبر هم بیشتر خواهد شد. توجه به نکاتی که در گام پر نگه داشتن کانون خانواده از معنویت گفته شد، می‌تواند در بالا بردن رتبة ایمانی ما مؤثر باشد.
ب) فراموش نکردن هدف آفرینش
ما در یکی از گام‌های ابتدایی گفتیم که نباید در زندگی مشترک هدف زندگی را فراموش کرد. ما به این دنیا آمده‌ایم که چه کنیم؟ اگر معتقد باشیم که ما آمده‌ایم تا بندگی کنیم و پیروزی ما هم در همین بندگی است، آن وقت است که صبر کردن برایمان کار چندان مشکلی نخواهد شد؛ زیرا صبر یکی از دستورات الهی است(28) و وقتی که صبر می‌کنیم، می‌دانیم که در حال بندگی هستیم؛ بنابراین از هدف آفرینش خویش دور نشده‌ایم. به همین دلیل هم اگر انسان صابر به آنچه خواستة خود اوست، نرسد؛ باز هم پیروز است.
ج) توجه به گذرا بودن مشکلات
گاهی ما با مشکلات زندگی خویش به گونه‌ای برخورد می‌کنیم که گویا بناست تا ابد با آن‌ها باشیم و تحملشان کنیم. اگر فراموش نکنیم که مشکلات گذرا بوده و همان طور که روزی آغاز شده، روزی هم به پایان خواهد رسید، صبر و تحمل آسان‌تر خواهد بود.(29) با تحمل این مشکلات گذرا می‌توان در انتظار زندگی لذت‌بخشی نشست.(30)
د) توجه به گذرا بودن دنیا
برخی از مشکلات تا پایان عمر ادامه دارد؛ اما مگر عمر ما در این دنیا ابدی است؟ بالاخره زمانی به پایان خواهد رسید. اگر گذرا بودن این دنیا(31) را با ابدیت آخرت مقایسه کنیم، بی‌شک حکم خواهیم کرد دنیا، لحظه‌ای بیش نیست.(32) کسی که در این دنیا در برابر ناملایمات زندگی صبر کند، در ابدیت آخرت برای همیشه آسوده خواهد بود.(33)
هـ) توجه به پاداش صبر
اگر همسری بداخلاق داریم که رفتار و گفتارش ما را آزار می‌دهد، باید تلاش کرد تا او را اصلاح نماییم؛ اما برای اینکه بتوانیم در مسیر اصلاح با متانت و حلم پیش برویم، باید دانست که تحمل آزار همسر از کارهایی است که ارج و قرب ویژه‌ای را در نزد خدا برای انسان به ارمغان می‌آورد.(34)
و) درخواست از خدا
انسان در تمام امور زندگی باید به سراغ خداوند برود؛ اما صبر متاعی ارزشمند است که کم متاعی در قدر و قیمت به پای آن می‌رسد.(35) برای این متاع باید متضرعانه در خانة خداوند را کوبید و از او طلب صبر نمود.(36)
ز) سفارش به صبر
یکی از مصادیق همراهی در راه زندگی، سفارش به صبر است. اگر همسری عجول داریم، او را با توصیة به صبر در مسیر شکیبایی یاری کنیم و اگر خودمان عجول هستیم، از همسرمان بخواهیم تا هر از چند گاهی با تذکری هر چند کوتاه اهمیت صبر و شکیبایی را به ما گوشزد کند.(37)
تذکر مهم: صبر فعال، صبر ساکن
تمام آنچه دربارة صبر گفته شد، به این معنا نیست که انسان در هنگام بروز مشکلات و یا وقتی که احساس می‌کند همسرش توانایی همراهی با او در مسیر رسیدن به اهداف ایده‌آل او را ندارد، دست روی دست گذاشته و منتظر بماند. این صبرِ ساکن است و ارزش چندانی ندارد. صبر حقیقی، آن است که انسان برای رسیدن به هدف خویش فعالیت کرده؛ اما واقع‌نگر بوده و زمان را تحمل کند. برخی تنبلی خود را با نام صبر توجیه می‌کنند؛ در حالی که نشانة صابر واقعی تنبل نبودن است.(38)




پی‌نوشت:
1. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «صبر در کارها مانند سر در پیکر است. اگر سر از بدن جدا شود، بدن فاسد می‌شود. صبر هم اگر از امور زندگی جدا شود، امورکارها فاسد می‌شود»؛ اصول كافی، ج2، ص90.
2. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «کسی که عجله می‌کند، لغزش‌هایش زیاد خواهد شد»؛ عیون الحکم و المواعظ، ص452. امیرمؤمنان علی(ع) بیانات دیگری هم در این زمینه دارند. برای مطالعه ر.ک: غررالحکم، ص267.
3. امام صادق(ع) فرمود: «با آرامش و درنگ، سلامت (از خطا و لغزش) همراه است و با عجله، پشیمانی»؛ خصال، ص100. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «از عجله پرهیز کنید که میوة پشیمانی بار می‌آورد»؛ غرر الحکم، ص267.
4. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «تنها با صبر است که می‌توان به امور بلند مرتبه دست یافت»؛ غرر الحکم، ص283.
5. یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرین؛ «اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، از شكیبایى و نماز یاری جویید؛ زیرا خدا با شكیبایان است»؛ سوره بقره (2) : 153. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «صبر یار انسان در هر کاری است»؛ همان، ص280.
6. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «هیچ یاوری برتر از صبر نیست»؛ همان، ص281.
7. حضرت عیسی(ع) فرمود: «شما به آنچه دوست دارید نخواهید رسید، مگر بر آنچه خوشایندتان نیست صبر کنید»؛ بحارالانوار، ج79، ص137.
8. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «عجله قبل از فرا رسیدن امکان [انجام کار] موجب غم و اندوه است»؛ غرر الحکم، ص267.
9. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «بزرگ‌ترین بلا، ناامیدی است»؛ همان، ص83.
10. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «ناامیدی موجب کوتاهی کردن است»؛ بحارالانوار، ج74، ص212.
11. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «ناامیدی انسان مأیوس را می‌کشد»؛ غرر الحکم، ص83.
12. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «عجله مانع رسیدن است»؛ همان، ص267.
13. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «انسان صبور حتماً به پیروزی خواهد رسید؛ اگر چه زمان زیادی بر او بگذرد»؛ نهج البلاغه، كلمات قصار153. همچنین حضرت فرمود: «کار انسان به رسیدن به مقصد و آروزیش منتهی می‌شود»؛ ‌غرر الحکم، ص284.
14. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «کسی که صبر پیشه کند، غم و غصه‌اش سبک خواهد شد»؛ همان.
15. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «شیرینی پیروزی، تلخی صبر را از میان می‌برد»؛ همان.
16. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «غصه‌هایی را که بر تو وارد شده، با قوت صبر و یقین نیکو از خودت دور کن»؛ نهج البلاغه، نامه31.
17. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «صبر آن است که فرد پیشامدهای زندگی را تحمل کرده و خشم خویش را فرو خورد»؛ غررالحكم، ص281.
18. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «با وجود صبر لغزشی نیست»؛ همان، ص285.
19. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «چیزی همانند ادب فرجامی نیک و عاقبتی دلپذیر نداشته و بی‌ادبی را دفع نکرده و انسان را به مطلوب خویش نمی‌رساند»؛ همان، ص 284.
20. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «پرهیز کن از اینکه در انجام کارها قبل از رسیدن زمانش شتاب کنی»؛ نهج البلاغه، نامة 53.
21. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «شکیبایی در برابر رنج، موجب دست یافتن به فرصت می‌شود»؛ غرر الحکم، ص284.
22. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «کسی که صبر، فرمانروای او قرار داده شده باشد، به هیچ پیشامدی اعتنا نخواهد کرد»؛ بحارالانوار، ج79، ص136.
23. بقره (2): 153.
24. وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض؛ «و سپاهیان آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست»‏؛ فتح (48): 4 و 7.
25. قال علی(ع): «أصل الصبر حسن الیقین بالله‏؛ امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: اصل و ریشة صبر یقین نیکو داشتن به خداست»؛ غرر الحکم، ص281.
26. وَاللَّهُ یحِبُّ الصَّابِرین‏؛ «و خداوند، شكیبایان را دوست دارد»؛ آل عمران (3) : 146.
27. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «صبر میوة ایمان است»؛ غرر الحکم، ص280.
28. بقره (2): 153. کلمة <صبر> و مشتقات آن 103 مرتبه در 45 سورة قرآن آمده است که نشان از تأکید قرآن بر این مسئله دارد. از این تعداد حدود 30 مورد امر به صبر شده است که در میان دستورات الهی در قرآن جایگاه ممتازی دارد.
29. حفص بن غیاث می‌گوید، امام صادق(ع) فرمود: «ای حفص! هر آن که صبر کند، اندکی صبر کرده و هر که بی‌تابی کند، اندکی بی‌تابی نموده است»؛ اصول کافی، ج2، ص88.
30. امام صادق(ع) فرمود: «چه بسیار باشد که لحظه‌ای صبر، شادمانی طولانی را به دنبال داشته باشد»؛ شیخ صدوق، امالی، ص42.
31امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «دنیا گذرگاه است؛ اقامت‌گاه نیست»؛ نهج البلاغه، كلمات قصار133.
32. رسول خدا(ص) فرمود: «دنیا لحظه‌ای بیش نیست، این یک لحظه را به طاعت خدا بگذران»؛ بحارالانوار، ج67، ص68.
33. امیرمؤمنان علی(ع) دربارة پرهیزكاران فرمود: «روزهایی چند را صبر کردند و به دنبال آن به آسایشی طولانی دست یافتند»؛ نهج البلاغه، خطبه 193.
34. رسول خدا(ص) فرمود: «سه گروه از زنان هستند که خداوند عذاب قبر را از آنان برمی‏دارد و با فاطمه دختر محمد(ص) محشور می‏شوند: زنی که در برابر غیرت شوهرش صبر می‏کند؛ زنی که در برابر بداخلاقی شوهرش شکیباست و زنی که مهریه‏اش را به شوهرش می‏بخشد. خداوند متعال به هر یک از این گونه زنان، ثواب هزار شهید را می‏دهد و برای هر یک از آن‏ها عبادت یک سال را می‏نویسد»؛ وسایل الشیعة، ج21، ص285. «آگاه باشید که هر کس بر اخلاق زن بداخلاق، شکیبایی ورزد و مزد این کار را از خدا بخواهد، خداوند ثواب سپاس‏گزاران را به او عطا می‏کند»؛ من لا یحضره الفقیه، ج4، ص15.
35. امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «صبر نیکوترین جامة ایمان و برترین خوی انسان است»؛ غرر الحکم، ص281.
36. در قرآن نیز دو مرتبه دعای صبر آمده است: رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَینا صَبْرا؛ بقره (2) :250؛ اعراف (7): 126.
37. عصر ( 103) : 3ـ1.
38. رسول خدا(ص) فرمود: «نشانة انسان شکیبا سه چیز است: اول آنکه تنبلی نمی‌کند، دوم اینکه خسته نمی‌شود و سوم آنکه از خداوند متعال خویش شکوه نمی‌کند؛ چرا که اگر تنبلی کند، حق را ضایع خواهد کرد، اگر خسته گردد، ادای شکر نخواهد نمود و اگر از خداوند عزوجل شکایت نماید، معصیت او را مرتکب شده است»؛ علل الشرایع، ج2، ص498.

 



 محسن عباسی ولدی

منبع : نامه جامعه شماره 82




طبقه بندی: آداب زندگی اسلامی، 
برچسب ها: گام های زندگی مشترک, گام, زندگی مشترک, محسن عباسی ولدی, گلبرگ زندگی, نامه جامعه, تا ساحل آرامش,
نویسنده روابط عمومی 1
آرشیو ماهانه
لینک دوستان
امکانات جانبی
moc.golbnahim.naruqrajib
برای دانلود کلیک کنید